Profesor zw. dr hab., dr h.c. Alicja Jaruga
Życiorys

Profesor zw. dr hab., dr h.c. Alicja Anna Jaruga urodziła się 1 lutego 1928r. w Sługocinku koło Konina. Rodzice, Jan i Marianna Nenemanowie, posiadali gospodarstwo rolne. Do szkoły powszechnej uczęszczała w Warszawie, gdzie ojciec podjął pracę w PKP. Podczas okupacji niemieckiej przebywała w Morzysławiu koło Konina pracując od 1942 do 18 stycznia 1945r. w niemieckim sklepie. Po wyzwoleniu przeniosła się wraz z rodziną do Konina, gdzie ojciec powrócił do pracy w PKP. Tamże uczęszczała do Gimnazjum i Liceum. W 1948r. złożyła z wyróżnieniem egzamin dojrzałości, następnie wyszła za mąż i przeniosła się do Łodzi. W tym też roku podjęła studia w Szkole Głównej Handlowej (Oddział w Łodzi) uzyskując stopień magistra ekonomii w 1954r. W czasie studiów pracowała zawodowo, początkowo jako księgowa-kosztowiec, a następnie na stanowisku kierownika Działu Kosztów w Zakładach Przemysłu Bawełnianego nr 14 w Łodzi.

Po uzyskaniu dyplomu I stopnia rozpoczęła 1 października 1951 r. pracę naukową pod kierunkiem profesora dra Edwarda Wojciechowskiego w Katedrze Rachunkowości w d. Wyższej Szkole Ekonomicznej w Łodzi.
W 1964r. Rada Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Łódzkiego nadała Jej tytuł doktora, na podstawie rozprawy pt.: “Koszty zarządzania przedsiębiorstwa przemysłowego”. Rozprawa ta została nagrodzona Nagrodą im. Prof. Stanisława Skrzywana, za najlepszą pracę doktorską. Siedem lat później dr Alicja Jarugowa uzyskała, na podstawie rozprawy “Rachunek i kontrola kosztów pośrednich w przedsiębiorstwach przemysłowych", tytuł doktora habilitowanego, nadany Jej przez Radę Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. W 1975r. uzyskała tytuł profesora nadzwyczajnego, w 1985r. - profesora zwyczajnego, a w - 1997 tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego.
Profesor Jarugowa kierowała w latach 1971-1973 Wieczorowym Podyplomowym Studium Organizacji i Zarządzania UŁ, w latach 1973-1980 była kierownikiem Zakładu Rachunkowości, a następnie kierownikiem Katedry Rachunkowości w Instytucie Organizacji i Zarządzania Wydziału Ekonomiczno- Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. W latach 1980-1998 była kierownikiem Katedry Rachunkowości na Wydziale Zarządzania UŁ. Ponadto od 1992r. była kierownikiem utworzonego w UŁ - w ramach szerokiej współpracy zagranicznej - Ośrodka Międzynarodowych Studiów Rachunkowości.
Jako wychowawca kadr naukowych wypromowała dziewiętnastu doktorów nauk ekonomicznych (w tym także dwóch z zagranicy) i ponad trzystu magistrów ekonomii i zarządzania.
W latach 1991-1995 profesor Jarugowa wdrażała brytyjski program “Know How Fund – The development of accounting in Poland”, który przyczynił się do znaczącego podniesienia poziomu naukowego rachunkowości w polskich uczelniach ekonomicznych i szkołach zawodowych.
Profesor Jarugowa odbyła w latach 1965 - 1966 staż naukowy w Uniwersytecie im. Łomonosowa w Moskwie i w Instytucie Finansowo - Ekonomicznym w Leningradzie, a w latach 1971-1972 była stypendystką Fundacji Forda w Uniwersytecie Illinois w Urbana Champaign (USA). Następnie prowadziła wykłady i prace badawcze jako Visiting Professor i Distingushed Visiting Professor oraz Research Fellow i Senior Research Fellow w takich uniwersytetach, jak:
· Uniwersytet Północnego Teksasu, Denton - w latach 1976, 1980, 1993 i 1995;
· Europejski Instytut Zaawansowanych Studiów Zarządzania, Bruksela - 1978r.;
· Uniwersytet Birmingham, Wielka Brytania - trzykrotnie, tj. w 1979, 1986, 1989r.;
· Uniwersytet Meiji, Tokio - 1985r.,
· Uniwersytet Północnej Walii, Bangor, Wielka Brytania - w 1993r., gdzie uzyskała tytuł Honorary Research Fellow.
Profesor A. Jarugowa prowadziła wykłady i seminaria na zaproszenie 40 uniwersytetów, m.in. w Australii, Brazylii, Belgii, Chinach, Wielkiej Brytanii, Nowej Zelandii, Niemczech, Meksyku, na Węgrzech, w Norwegii i USA, a ponadto uczestniczyła jako ekspert w dziedzinie rachunkowości w pracach organizacji ponadnarodowych ONZ: UNCTAD, ISAR oraz OECD i Banku Światowego.
Od 1992r. była delegatem Polski na sesje Międzyrządowej Grupy Ekspertów Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (ISAR) przy ONZ i ekspertem zapraszanym na Spotkanie Ekspertów ds. Publicznej Administracji i Finansów, UNDAP, ONZ, (Nowy Jork 1991). Uczestniczyła także jako ekspert OECD na spotkaniach w Paryżu i Budapeszcie (1990, 1991) oraz była od 1993r. członkiem polskiej delegacji na doroczne spotkania ekspertów rachunkowości w Paryżu.
Profesor Jarugowa wchodziła w skład rad redakcyjnych międzynarodowych periodyków naukowych rachunkowości: “European Accounting Review”, “Financial Accountability and Management”, “Accounting Enquiries”, “Accounting Education”. Była także członkiem następujących międzynarodowych organizacji:
  • European Accounting Association - przewodnicząca polskiej sekcji,
  • American Accounting Association,
  • Academy of Accounting Historians,
  • International Association of Accounting Education and Research.
Badania naukowe profesor Jarugowej koncentrowały się na dwóch nurtach: (1) rachunkowości zarządczej i systemach rachunku kosztów; (2) komparatywnej rachunkowości międzynarodowej w jej dążeniu do harmonizacji. Wprowadziła Ona w Polsce do nauki i dydaktyki rachunkowości rachunkowość zarządczą i badania porównawcze nad międzynarodową harmonizacją rachunkowości. Stworzyła Łódzką Szkołę Rachunkowości. Profesor Jarugowa opublikowała z zakresu rachunku kosztów, rachunkowości zarządczej, międzynarodowej harmonizacji standardów rachunkowości i auditingu, prawa rachunkowości i rachunkowości sektora publicznego 48 książek, w tym 10 jako autor i 38 jako współautor oraz 180 artykułów naukowych, z czego kilkadziesiąt w periodykach o zasięgu międzynarodowym (w języku angielskim, niemieckim, japońskim, chińskim, arabskim i rosyjskim). Profesor Alicja Jaruga - publikując 5 artykułów - zajmuje pierwsze miejsce wśród europejskich autorów, których artykuły zostały zamieszczone w latach 1965 - 1990 na łamach prestiżowego czasopisma pt. "International Journal of Accounting" wydawanego w USA.
Profesor A. Jarugowa była również biegłym rewidentem. W latach 1964 - 1966 była konsultantem zespołu do spraw Modernizacji Rachunku Kosztów przy Ministerstwie Przemysłu Lekkiego, w latach 1975 - 1990 była członkiem Komitetu Statystyki i Ekonometrii PAN, a od 1995r. - członkiem Komitetu Nauk Organizacji i Zarządzania PAN. W latach 1978 - 80 brała udział w pracach Centralnego Ośrodka Metodycznego Studiów Ekonomicznych w Warszawie. Była także członkiem ŁTN i PTE oraz Honorowym Członkiem Stowarzyszenia Księgowych w Polsce.
Profesor Jarugowa uczestniczyła także w pracach Rady Naukowej Stowarzyszenia Księgowych w Polsce i Krajowej Rady Biegłych Rewidentów. Od 1969r. do 1975r. była członkiem Państwowej Komisji Egzaminacyjnej dla Dyplomowanych Biegłych Księgowych przy Ministrze Finansów. W latach 1990 - 1995 przewodniczyła Radzie Rachunkowości przy MEN. Od 1992r. była członkiem dziewięcioosobowej Krajowej Rady Biegłych Rewidentów, a od 1984r. również redaktorem “Zeszytów Teoretycznych Rady Naukowej Stowarzyszenia Księgowych w Polsce”. Profesor Jarugowa przewodniczyła Komitetowi Standardów Rachunkowości działającemu w ramach utworzonej w 1997r. Fundacji Rozwoju Standardów Rynku Kapitałowego.
Olbrzymie zasługi profesor Alicji Jarugowej dla rozwoju nauki, dydaktyki i prawa rachunkowości przyniosły Jej siedem nagród Ministra Edukacji Narodowej, w tym pięć indywidualnych, Nagrodę Naukową im. Oskara Lange (1986) i między innymi następujące odznaczenia: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski w 1976r., Złotą Odznakę ZNP w 1967r., Medal Edukacji Narodowej w 1975r., a przede wszystkim zaszczytny tytuł Doktora Honoris Causa Uniwersytetu Gdańskiego (1997).
 
Publikacje zwarte profesor Alicji Jarugowej
 
  1. Koszty zarządzania w przedsiębiorstwach przemysłowych, PWE, Warszawa 1966;
  2. Rachunek i kontrola kosztów pośrednich w przedsiębiorstwach przemysłowych, PWE, Warszawa 1972;
  3. Social Reporting at the Enterprise Level in Poland, in: The Status of Social Reporting in Selected Countries, ed.:H.M. Schoenfeld. A Monograph, University of Illinois Press, Urbana-Champaign, 1978;
  4. Rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa, PWE, Warszawa 1975, I wyd., (Współautor J. Skowroński) (Nagroda II stopnia PTE im. O. Lange), II wyd. 1984, III wyd. 1986;
  5. Uzupełniona wersja tłumaczona na język czeski i opublikowana w Pradze, Wyd. Technicznej Literatury, 1982;
  6. The Impact of Inflation on Accounting: A Global View, Center for International Education and Research in Accounting, University of Illinois, Urbana-Champaign, 1979, (Współautor);
  7. Rachunek kosztów, PWE, Warszawa, 1980 (Współautorzy: W. Malc, K Sawicki - podręcznik akademicki), wyd. II 1983, wyd. III 1991;
  8. Rachunek kosztów w zarządzaniu przedsiębiorstwem, PWE, Warszawa 1986;
  9. Uzupełniona wersja tłumaczona na język rosyjski pt.: Management Accounting, Opyt Zapadnych Stran, Financy i Statistika, 1992;
  10. System informacyjny rachunkowości, Wyd. UŁ, Łódź 1985 (Redaktor i Współautor);
  11. Governmental Accounting and Auditing International Comparison, Croom Helm Ltd, London 1988 (Współautor), eds. Chan J.L. & Jones R.H.;
  12. Accounting in Socialist Countries, Routledge, London, New York, 1988, (Współautor) ed. D. Bailey;
  13. Government Financial Management Issues and Country Studies, International Monetary Fund, Press Washington D.C., 1990, (Współautor);
  14. The European Accounting Guide, eds.: D. Alexander & S. Archer, Academic Press, Harcourt Brace Jovanowich, Publishers, London, New York, 1992 (Współautor);
  15. Rachunek kosztów. Problemy. Zadania. Gry, Wyd. UŁ 1982 (Współautor);
  16. Współczesne problemy rachunkowości, (monografia), PWE, Warszawa 1989, (Współautor);
  17. Metody kalkulacji. Koszty, Ceny, Decyzje. PWE, Warszawa 1991, wyd.III, (Współautorzy: R. Sochacka, I. Sobańska);
  18. Rachunkowość dla menadżerów, RaFiB, Łódź 1991, (Współautor);II wyd. 1994;
  19. Rachunkowość zarządcza I i II, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1994 (Współautor i Redaktor);
  20. Rachunkowość finansowa, Towarzystwo Gospodarcze RaFiB, Łódź, I Wyd. 1991, II wyd. zmienione 1995, (Współautor);
  21. Rachunkowość zarządcza II, Problemy. Zadania. Gry, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego 1994, (Redaktor i Współautor);
  22. Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza. Podręcznik dla kandydatów na biegłych rewidentów. Centralny Ośrodek Szkolenia Zawodowego, Warszawa 1995, wyd. II. 1998, (Redaktor naukowy i Współautor);
  23. The Accounting Sampler, Eds. Th.J. Burns, H.S. Hendrickson, IV ed. Mc Graw - Hill, Inc., New York 1986, (Współautor) s. 194-198;
  24. Rachunkowość i badanie ksiąg w środowisku informatycznym, Towarzystwo Gospodarcze RaFiB, Łódź 1993, (Współautor);
  25. Rachunkowość banków komercyjnych, OLYMPUS, Warszawa 1994, (Współautorzy: J. Marcinkowski, M. Marcinkowska);
  26. Mała Encyklopedia Rachunkowości PWE, 1971, wyd. IV (Współautor);
  27. Podręczny słownik polsko-niemiecko-angielski rachunkowości i bankowości, RaFiB, Łódź 1992 (Współautor);
  28. Leksykon rachunkowości: polsko-angielsko-francusko-niemiecki, RaFiB, Łódź 1992 (Współautor);
  29. The New Europe: Recent Political And Economic Implications For Accountants and Accounting, Center for International Education and Research in Accounting, Department of Accountancy, University of Illinois, Urbana-Champaign, 1994, (Współautor monografii);
  30. Nowa ustawa o rachunkowości, zmiany i nowe rozwiązania, ODDK, Gdańsk, 1995, s.56.
  31. Chapter “Poland” in : Dawid Alexander, Simon Archer, European Accounting Guide, Second Edition, Miller, Harcourt Brace & Company, San Diego, New York, Londyn, 1995, s. 1465-1485.
  32. Zasady sporządzania sprawozdania finansowego w świetle ustawy o rachunkowości, ODDK Gdańsk, 1995, s. 160 (współautor Ewa Walińska),
  33. Colin Drury, Rachunek kosztów, przekład z języka angielskiego, zespół Katedry Rachunkowości Uniwersytetu Łódzkiego pod kierunkiem Alicji Jarugowej.A. Jarugowa: redakcja naukowa, tłumaczenie oraz autorstwo Wstępu od Tłumaczy oraz przekład Przedmowy i Spisu treści (tzn. podstawowe słownictwo s. 6 - 19) (Chapman & Hall, Londyn, 1990, s.), PWN, Warszawa 1995, s. 546.
  34. Rachunkowość Zarządcza, Część I, Problemy, Zadania, Gry. Wyd. II rozszerzone. Wyd. UŁ, Łódź. 1995. s. 179. (Współautorstwo i współredakcja)
  35. Rachunkowość zarządcza. Część II. Problemy. Zadania. Gry. pod redakcją A. Jarugowej i A. Szychty, Wydawnictwo UŁ Łódź 1995 (współautor)
  36. Przedmowa do: R. Ignatowski, Konsolidacja sprawozdań finansowych w teorii i praktyce rachunkowości, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1995, s. 6 - 9.
  37. Przedmowa do: W. Nowak, Fundamentalne uwarunkowania rachunkowości sektora publicznego, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1995, s. III - VII.
  38. Chapter “Poland” in: The History of Accounting, An International Encyclopedia, eds. M.Chatfield, R. Vangermeersch, Garland Publ. Inc. New York & London 1996, (Współautor A. Szychta).
  39. Accounting in Socialist Countries: the beginnings of reform, in: Accounting in Transation, The Implementation of Political and Economic Reform in Central Europe, eds. N. Garrod and S.Mcleay, Routlege, London & New York, 1996.
  40. Reshaping Public Sector Accounting in Poland: Recent Evidence, in: eds. Klaus Lüder, Recent Development in Comparative International Governmental Accounting Research, Speyer Forschungberichte 159, Forschungsinstitute für Ofentliche Verwaltung, Bei Hochschule Für Verwaltungswissauschaften Speyer, (współautor W. Nowak)
  41. Accounting in Poland, in: eds. D.Alexander & S.Archer, European Accounting Guide, Miller, Harcourt Brace & Comapny, San Diego, N.Y., London, 1995.
  42. Toward a general model of public sector accounting innovations, in: Eds. Chan J.L, Jones R.H., Luder K.G., Research in Governmental and Nonprofit Accounting, Volume 9, 1996 IAS Press inc., Greenwich, Connecticut & London (współautor)
  43. Rachunkowość przedsiębiorstw, Część II, PWN, 1964.
  44. Changing Rules of Accounting in Poland, in: ed. J.Blake, M.Hossain, Readings in International Accounting, International Thomson Business Press, London & New York etc, 1996.
  45. Privatization, Valuation of State - owned enterprises, ed. A Rashad - Khalik, The Balckwell Encyclopedia. Dictionary of Accounting, Blackwell Publ., Inc. Cambridge, Massachusetts, USA, 1997 (współautor).
  46. Zarządzanie kosztami w praktyce światowej, ODDK, Gdańsk 1997, (rozdziały 1, 2 i 7 oraz wstęp i redakcja naukowa)
  47. Roczne sprawozdania finansowe; ujęcie księgowe a podatkowe, ODDK, Gdańsk 1997 (współautorstwo).
  48. Rachunkowość finansowa banków, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1997 (współautorstwo)
  49. Globalizacja rynku usług finansowych a internalizacja edukacji rachunkowości, w: Internacjonalizacja studiów zarządzania - doświadczenia, dylematy i perspektywy. Fundacja Edukacyjna Przedsiębiorczości, Łódź 1996, s. 221-228.
 
Ważniejsze publikacje zagraniczne
  1. Normatiwnyj ucziet siebiestajmosti produkcji w fetrowoj promyszlennosti PNR (Normatywny rachunwk kosztów produkcji w przemyśle filcowym PRL), “Buchgaltierskij Ucziet” 1967, nr 8, Izdatelstwo Finansy ZSRR, Moskwa, s. 63-68 (współautor L. Fałkowski).
  2. Problems of Uniform Accounting Principles in Poland (Problemy unformizacji zasad rachunkowości w Polsce), “The International Journal of Accounting”, Volume 8,Number 1, Fall 1972, University of Illinois at Urbana-Champaign, s.25-41.
  3. Recent Developments in Polish Accounting, International Transactions Emphasis, referat na międzynarodowe Seminarium Rachunkowości w Urbana, Unoversity Illinois, USA, maj 1974, s.20.
  4. Kosteninformation bei der Prodiktionsvorbereitung, “Statistische Praxis”, Zeitschrift für Rechnungsführung, Statistik”, nr 6, 1975, Berlin, s.57-58.
  5. Niakoi modeli za razczitanie na razchodite (niektóre modele rachunku kosztów), “Scetowodstwo i kontrol” (Rachunkowość i kontrola), kwiecień 1976, Sofia s.21-26.
  6. Tataur Al. Musba Al. Kanunia fi Polanda (Recent Developments of Accounting in Poland), The Accountant (Rozwój rachunkowości w Polsce, Rachunkowiec), Bagdad, No.4, 1976, s.116-124.
  7. International Comparative Accounting Simulation; The Polish Case /w:/ Comparative Accounting Studies (Międzynarodowy problem symulacyjnej rachunkowości; przypadek Polski, w: Studiach rachunkowości porównawczej, kierowanych przez E. Marques z ramienia European Institute for Advance Studies in Management, Bruksela 1977, s.19 (Praca badawcza zespołowa obejmująca Francję, Norwegię, Belgię, Anglię, Holandię, RFN, Szwecję i Polskę) (współautorzy: Z. Jaglińska, G. Furman, J. Wolkowski, J. Marcinkowski).
  8. Kostenrechnung in der Branchenleitung, /w:/ Kosten Leistung Effektivität (Rachunek kosztów w zarządzaniu branżą, w: Koszty-Rezultaty-Efektywność), Karl-Marx-Universität, Naukowa Konferencja RWPG, Oktober 1978, Lipsk, s.180-185.
  9. Auditing Profession in Poland, “Journal of the Institute of Chartered Accountants of India” (Zawód Rewidenta księgowego w Polsce, Miesięcznik Instytutu Dyplomowanych Biegłych Księgowych w Indiach), January 1978, s.363.
  10. Social Reporting at the Enterprise level in Poland (Sprawozdawczość społeczna i socjalna na poziomie przedsiębiorstwa w polsce) - /w:/ The Status of Social Reporting in Selected Countries, Contemporary Issues in International Accounting (Status sprawozdawczości społecznej (socjalnej) w wybranych krajach. Współczesne problemy w międzynarodowej rachunkowości), No.1, wyd. Center for International Education and Research in Accounting, University of Illinois, Urbana 1978, s.81-108 (red. i współautor H-M Schoenfeld).
  11. Multi-goal model of Cost Accounting and Electronic Data Proccesing System (Wielozadaniowy model rachunku kosztów i elektroniczne przetwarzanie danych), /w:/ Systems Analysis Aplikations to Complex Programs (Zastosowanie analizy systemowej do komputerowych problemów), red.K.Cichocki, A.Straszak, Pergamon Press, Oxford 1978, s.277-281, (wspóautor J. Skowroński).
  12. Recent Development of the Auditing Profession in Poland (Nowe osiągnięcia instytucji biegłego księgowego w Polsce), /w:/ “The International Journal of Accounting”, Vol.12, No.1, Fall 1976, s.101-109.
  13. Theoretical and Practical Problems of Accounting for Changing Prices, Part II (Teoretyczne i praktyczne problemy rachunkowości w warunkach zmiany cen, Część II), /w:/ The Impact of Inflation on Accounting: A Global View, CIERA (Wpływ inflacji na rachunkowość. Globalne spojrzenie, Centrum Międzynarodowe Nauczania i Badań Ra chunkowości), Board of Trustees of the University of Illinois, Urbana 1979, s.93-103.
  14. Der Bücherexperte und Buchhalter in Polen, “Der Schweizer Treuhänder L’Expert- Comptable Suisse” (Experci Rachunkowości i księgowi w Polsce, Szwajcarski Ekspert Rachunkowości) nr 6-7, 1980, Zürich, s.28-31.
  15. The Accountancy Profession in a Centrally Planned Economy: the Polish Case (zawód związany z rachunkowością w gospodarce centralnie planowanej), “The Manager”, May 1980, Article of the Month, Calcutta, s.1-5. Przedrukowano z “The Accountant’s Magazin”, October 1979.
  16. The Accountancy Profession in Centrally Planned Economy, The Polish Case (Rachunkowość i grupa zawodowa księgowych w gospodarce centralnie planowanej: przykład Polski), “The Accountant’s Magazin” (Magazyn Rachunkowości), The Journal of the Institute of Chartered Accountants of Scotland, Vol. LXXXIII No.880, Edinburgh, October 1979, s.428-430.
  17. Accountants in Poland, “Kai,kei Journal’ (Rachunkowcy w Polsce, Miesięcznik Rachunkowości), “The Accounting Journal”, Vol.13, No.6, June 1981, Tokio, s.8-12 (Na język japoński z angielskiego tłumaczył i komentarzem opatrzył prof. Y. Kimizuka).
  18. Participation and Social Accountability in Poland, Issues in Accountabilty (Partycypacja i społeczny rachunek odpowiedzialności w polsce, Problemy Rachunku Odpowiedzialności-Rachunku), No.6, March 1981, Glasgow, s.VI/5-1 – VI/5-7.
  19. Accounting Research in Poland, “Meiji University International Exchange Programs Guests Lecture Series”, No.7, January 1986.
  20. The Impacct of cost Accounting Modelling on Organization Behavior-Simulation Experiment, /w:/ System Science vol. XII, No.1-2, Politechnika Wrocławska, Wrocław 1987 (współautorzy I. Sobańska, R. Sochacka).
  21. The Evolution of Accounting in East European Nations, /w:/ Collected Papers of the fifth World Congres of Accounting Historians, ed. A.T. Craswell, Copy Write the Accounting and Financial Foundacy, The University of Sydney, 1988, s.22 k.3.
  22. Zur Entwicklung des Rechnungswesens über den rationallen Produktionsfaktoreneinsatz, /w:/ Materiały na konferencję naukową nt. Das betriebliche Rechnundswesen alszleitungsinstrument, Karl-Marx-Universität, 27-28.09.1988, Leipzig (wspólautor J. Skowroński).
  23. Governmental Accounting, Auditing, and Financial Reporting in East European nations, /w:/ J.L. Chan, R,H. Jones Edotors, Governmental Accounting and Auditing: International Comparisions, Groom Helm Ltd., Publishers Butkenhan, England 1987.
  24. Accounting Evolution in a Planned Economy (rozdz. III, s.41-59) oraz Accounting in Poland (rozdz. III, s.122-132), /w:/ Accounting in Socialist Countries, ed. D.T. Bailey, Pub. Routledge, London, New York, 1988, pp. 184.
  25. Governmental Accounting, Auditing and Financial Reporting in East European Nations (rozdz. VI, s.105-121), /w:/ Governmental Accounting and Auditing: International Comparision, ed. J.L. Chan, R.H. Jones, Groom Helm Ltd., London 1988.
  26. Governmental Accounting and Auditing; International Comparisons, East European Nations, ed. J.L. Chan, R.H. Jones, Croom Helm Ltd, England 1988;
  27. Accounting in Socialist Countires, ed. D. Bailey, Routledge, London, New York 1988, (współautor);
  28. Governmental Financial Management. Issues and Country Studies, International Monetary Found, Washington D.C. 1990, (współautor, ed. A. Premchard);
  29. The European Accounting Guide, chapter "Accounting in Poland", Academic Press, London, 1992 i New York 1992 i 1995;
  30. Accounting in Transition, eds. N. Garrod, S. McLeay, Routledge Publishing, London - New York (współautor);
  31. Changing Rules of Accounting in Poland, "The European Accounting Review" vol. 2, No 1, 1993;
  32. Recent Development of Comparative International Governmental Accounting Research, Ed. Klaus Lüder, Speyer 1996 (współautor W.A. Nowak);
  33. The History of Accounting. An International Encyclopedia, eds. M. Chaffield, R. Vangermeersch, Garland Pub., New York 1996 (współautor A. Szychta);
  34. "Copernicus as an Economic Theorist and Accountant, "Sakushin Business Review", No 4, Tokyo 1995, s. 39-54, w języku japońskim, (współautorzy: Anna Szychta, Y. Kimizuka, H. Murai);
  35. The orgin and evaluation of charts of accounts in Poland. "The European Accounting Review", 1997, vol. 6., No 3, (współautor A. Szychta);
  36. Richard Mattessich, Critique of Accounting. Examination of the Foundations and Normative Structure of an Applied Discipline, a book review in: "The European Accounting Review", 1997, vol. 6, No 3 (współautor A. Szychta).